Emine wa Uturuki aongoza wito wa kimataifa wa kuweka mfumo wa UN wa kulinda watoto mtandaoni

Mke wa Rais wa Uturuki, Emine Erdogan alisema sheria za kitaifa pekee hazitoshi kukabiliana na changamoto zinazotokana na makampuni makubwa ya teknolojia yanayofanya shughuli zake kuvuka mipaka ya nchi, akitaka kuwepo kwa hatua za pamoja za kimataifa.

Akizungumza katika mkutano wa ngazi ya juu uliofanyika katika makao makuu ya Umoja wa Mataifa mjini New York Septemba 21, Emine Erdogan alisema jumuiya ya kimataifa inapaswa kuweka viwango vinavyofanana vya usalama wa watoto mtandaoni chini ya Umoja wa Mataifa.

Mkutano huo wenye kaulimbiu “The Invisible Architecture: Building Safe Digital Systems for Children” ulifanyika wakati wa wiki ya mikutano ya ngazi ya juu ya Mkutano Mkuu wa 81 wa Umoja wa Mataifa, chini ya uenyekiti wa Emine Erdogan na kwa ushirikiano na UNICEF pamoja na Ofisi ya Mwakilishi Maalum wa Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa kuhusu Ukatili dhidi ya Watoto.

Mkutano huo uliwakutanisha wake na waume wa marais na viongozi wa serikali kutoka nchi 13, ambao walieleza wasiwasi kuhusu hatari zinazoongezeka kwa watoto mtandaoni na kusisitiza kwamba usalama wao unapaswa kuwa jukumu la pamoja la kimataifa.

Kutoka sheria za kitaifa hadi viwango vya kimataifa

Emine Erdogan alionya dhidi ya kuichukulia teknolojia kama tishio moja kwa moja, lakini alisema majukwaa ya kidijitali yamekua na kuwa zaidi ya njia za mawasiliano, kwani sasa yana uwezo wa kuathiri jamii na kubadili maisha ya kila siku.

Alisema dunia haiwezi kubaki kuwa mtazamaji wakati teknolojia inayoundwa na binadamu inapoanza kubadili tabia na maisha ya watu.

Emine Erdogan pia alikosoa mifumo ya biashara inayoweka faida na kuongeza matumizi ya majukwaa mbele ya ustawi wa watoto, akisema shinikizo linalowekwa na mifumo hiyo kwa watumiaji wadogo linapaswa kushughulikiwa.

Alisema kulinda watoto si jukumu la wazazi pekee, bali ni jukumu la jamii nzima.

“Kuhakikisha usalama wa watoto si jukumu la wazazi pekee; ni jukumu letu sote. Ni lazima tujenge mfumo mzuri wa kidijitali na kuhakikisha kuwa usalama si jambo la ziada, bali ni msingi wa usanifu wake,” alisema.

Emine Erdogan alisema Uturuki ilianza mapema kuchukua hatua za kisheria na kiufundi kuhusu matumizi ya mitandao ya kijamii na watoto. Hata hivyo, alibainisha kuwa sheria tofauti za kitaifa zinaweza kufanya iwe vigumu kuweka viwango vinavyofanana wakati makampuni ya teknolojia yanafanya kazi duniani kote.

“Kwa hiyo, tunapaswa kuunganisha juhudi zetu za pamoja,” alisema Emine Erdogan, akitaka Umoja wa Mataifa uweke viwango vya kimataifa vinavyofanana, vinavyofuatiliwa mara kwa mara na kuambatana na mifumo ya kutoa taarifa.

Pendekezo hilo liliungwa mkono na washiriki wengine, ambao pia walisema hali ya majukwaa ya kidijitali kuvuka mipaka inahitaji hatua zinazokwenda zaidi ya sheria za kitaifa.

Mke wa Waziri Mkuu wa Lebanon, Sahar Salam, aliunga mkono kuanzishwa kwa mfumo wa kimataifa wenye viwango vya usalama wa watoto, majukumu yaliyo wazi kwa makampuni ya teknolojia na ushirikiano madhubuti kati ya nchi.

Alisema hakuna nchi inayoweza kuwalinda watoto wake katika ulimwengu wa kidijitali peke yake, kwa sababu teknolojia huvuka mipaka kwa haraka huku mifumo ya ulinzi ikiwa bado imejikita katika mipaka ya kitaifa.

Mke wa Rais wa Romania, Mirabela Grădinaru, alilinganisha suala hilo na usalama barabarani, akisema nchi zina sheria na mifumo ya utekelezaji wa usalama barabarani, lakini mtandao hauna mipaka kama hiyo.

“Tatizo si la ndani tena; kwa hiyo, suluhisho haliwezi kuwa la ndani pekee,” alisema.

Mke wa Rais wa Chile, María Pía Adriasola Barroilhet, aliwataka watu wazima kuwa mfano kwa watoto, akisema wazazi wanapaswa kuwa tayari kuweka mbali simu na vifaa vyao ikiwa wanataka watoto wao wafanye hivyo.

Hatari zinazowakabili watoto kwenye skrini

Mbali na suala la udhibiti, washiriki walieleza namna mazingira ya kidijitali yanavyowaweka watoto katika hatari ya kuhadaiwa, udanganyifu, uonevu mtandaoni, maudhui hatarishi na ukiukaji wa faragha.

Malkia Mathilde wa Ubelgiji alijikita katika haki za watoto, akisema watoto hawawezi kuchukuliwa kama sehemu ya mkakati wa biashara wa makampuni ya teknolojia.

Alisema jamii nzima ina wajibu wa kulinda haki, usalama na ustawi wa watoto.

Mke wa Rais wa Burundi, Angeline Ndayishimiye, alitambua fursa ambazo teknolojia za kidijitali zinawapa vijana, hasa barani Afrika, lakini akaonya kwamba fursa hizo zinaambatana na hatari zinazoongezeka kwa usalama na utu wa watoto.

Mke wa Rais wa Kenya, Rachel Ruto, aliueleza mtandao kama eneo la pamoja la kidijitali ambako vitisho haviheshimu mipaka ya kitaifa.

Alisema taarifa za mtoto, picha yake, mahali alipo na mwenendo wake mtandaoni si bidhaa za kuvunwa kwa ajili ya biashara, bali ni sehemu ya utu, haki na mustakabali wa mtoto huyo.

Mjadala huo pia uliangazia akili mnemba, huku Diana Fox Carney, mke wa Waziri Mkuu wa Canada, akisema AI ni eneo jipya muhimu katika juhudi za kuwalinda watoto.

Alisema watoto hawapaswi kulazimika kupoteza utoto wao kwa sababu ya teknolojia zinazoundwa na watu wazima.

Mke wa Rais wa Serbia, Tamara Vučić, alitaka watoto wapewe maarifa yatakayowawezesha kuelewa akili mnemba, sambamba na kuwepo kwa viwango salama vya matumizi yake katika elimu na kuimarishwa kwa ushirikiano wa kimataifa.

Mke wa Rais wa Lithuania, Diana Nausėdienė, alizitaka nchi kuchunguza suluhisho za kiteknolojia zinazoweza kuwezesha uthibitishaji wa umri kwa ufanisi, huku zikilinda taarifa binafsi dhidi ya kuvuja, kufuatiliwa au kutumiwa kuunda wasifu wa watumiaji.

Usalama wa watoto kuwa jukumu la pamoja

Washiriki kadhaa walisisitiza kwamba viwango vya kimataifa vinapaswa kuambatana na majukumu yaliyo wazi kwa makampuni ya teknolojia pamoja na msaada wa vitendo kwa familia, shule na jamii.

Mke wa Rais wa Guatemala, Lucrecia Eugenia Peinado Villanueva, alizitaka kampuni kuweka haki na usalama wa watoto katikati ya shughuli zao, huku serikali zikihakikisha kuwepo na kutekelezwa kwa viwango vilivyo wazi.

Pia alisisitiza kwamba watoto wenyewe wanapaswa kupewa nafasi ya kutoa maoni kuhusu maamuzi yanayoathiri maisha yao ya kidijitali.

Mke wa Rais wa Gambia, Fatoumatta Bah-Barrow, alisema maendeleo ya teknolojia hayapaswi kupimwa kwa kuangalia ubunifu pekee, bali pia kwa kuangalia iwapo watoto wanaweza kunufaika nayo kwa usalama.

Alisema miaka ijayo swali muhimu halitakuwa jinsi teknolojia itakavyokuwa na uwezo mkubwa, bali iwapo watoto wataweza kunufaika na fursa zake bila kuhatarisha usalama wao.

Mke wa Rais wa Senegal, Marie Khone Faye, aliwataka wake na waume wa viongozi wa dunia kutumia nafasi zao kuhamasisha uungwaji mkono na kuhakikisha ahadi zinageuzwa kuwa hatua na vitendo.

Kwa upande wake, Mke wa Rais wa Sierra Leone, Fatima Maada Bio, alisema kanuni kuu inapaswa kuwa kuhakikisha maendeleo ya teknolojia yanaimarisha, badala ya kudhoofisha, haki na ustawi wa watoto.

Hotuba za washiriki zilikubaliana katika ujumbe mmoja mkuu: kuwalinda watoto katika dunia inayozidi kuunganishwa kidijitali kunahitaji zaidi ya kudhibiti matumizi yao ya teknolojia.

Inahitaji uwajibikaji kutoka kwa makampuni yanayounda mazingira ya kidijitali, ushirikiano kati ya serikali na kutambua watoto kama wenye haki, ambao usalama wao unapaswa kupewa kipaumbele mbele ya maslahi ya kibiashara.