Iran ta zargi Amurka da rashin gaskiya a tattaunawa, tana mai cewa tana ƙoƙarin tilasta mata buƙatu

Iran ta zargi Amurka a ranar Litinin da rashin ɗaukar tattaunawa da muhimmanci, tana mai cewa Washington na yawan rikita diflomasiyya da ƙoƙarin tilasta wa Tehran buƙatunta.

“Ɓangaren Amurka ba ya ɗaukar tattaunawa da muhimmanci,” in ji mai magana da yawun ma’aikatar harkokin wajen Iran, Esmaeil Baqaei, yayin taron manema labarai na mako-mako, kamar yadda kamfanin dillancin labaran gwamnatin ƙasar, IRNA, ya ruwaito.

Ya zargi Washington da yawan yaɗa ikirarin ƙarya, yana mai tunatar da cewa Shugaban Amurka Donald Trump ya nuna goyon baya ga tattaunawa jim kaɗan kafin hare-haren sojin Amurka kan Iran a watan Yunin 2025.

“Me za a kira wannan? Kuna ganin akwai kyakkyawar niyya a irin wannan mataki?” in ji shi.

Baqaei ya ce Tehran ba ta samu wata sabuwar shawarar tattaunawa daga ƙasashen Turai ba, illa wata sanarwa ta siyasa. Ya kuma soki matsayin Birtaniya, Faransa da Jamus a lokacin rikicin.

Ya zargi ƙasashen uku da bin sawun Washington wajen maido da takunkuman Majalisar Ɗinkin Duniya kan Iran, da kuma ƙin yin Allah-wadai da hare-haren soji da aka kai wa ƙasar.

Iran ta ce ba ta taɓa mallakar makamin nukiliya ba

Baqaei ya sake jaddada cewa Iran ba ta taɓa mallakar makaman nukiliya ba, kuma ba ta nemi mallakarsu ba. Ya zargi Washington da amfani da zarge-zargen da suka shafi shirin nukiliyar Tehran a matsayin hujjar kai mata hare-haren soji.

Ya ce Iran ta shiga tattaunawa da kyakkyawar niyya, har ta sanya hannu kan yarjejeniyar nukiliya ta shekarar 2015, amma Amurka ta fice daga yarjejeniyar bayan shekaru uku.

Mai magana da yawun ya zargi gwamnatin Amurka da amincewa da ikirarin Isra’ila game da shirin nukiliyar Iran. Ya bayyana zargin cewa Tehran na ƙera makamin nukiliya a matsayin hujjar da ake amfani da ita wajen halatta hare-haren soji kan ƙasar.

Batun matukin jirgin Iran da ya ɓace

Baqaei ya ce Iran na ci gaba da ɗora wa Qatar alhakin bayyana abin da ya faru da matukan jirginta uku, waɗanda jirginsu ya fuskanci harin a sararin samaniyar ƙasar ta Gulf.

“Har sai mun samu hujjar mutuwarsu ko cikakkun bayanai da takardun da suka tabbatar da hakan, muna ganin ya kamata a ɗora wa ƙasar da aka kai wa jirginsu hari alhakin bayyana abin da ya faru,” in ji shi.

Ya ƙara da cewa Tehran na bin diddigin lamarin tare da shugabannin sojinta, ta hanyar tawagogin ƙwararru da tattaunawar shari’a.

Baqaei ya kuma tabbatar da cewa wata tawaga daga Qatar ta kai ziyara Tehran kwanan nan. Ya ce ziyarar ta shafi haɗin gwiwa tsakanin ƙasashen biyu da ƙoƙarin sasanta rikice-rikicen yankin.

Ya bayyana irin waɗannan ziyarce-ziyarce a matsayin al’amari na yau da kullum a lokacin rikice-rikicen yankin, yana mai cewa Qatar ta yi ƙoƙarin isar da saƙonni tare da bayyana matsayinta.

Da yake tsokaci kan zaɓen Isra’ila mai zuwa da barazanar kai hare-haren soji kan Iran, Baqaei ya zargi ’yan siyasar Isra’ila da fafatawa wajen nuna wanda zai aikata manyan laifuka fiye da ɗan’uwansa.

“Ba mu damu da wanda zai jagoranci gwamnatin da tarihinta ya ƙunshi tashin hankali da kisa ba,” in ji shi.

Ziyarar Rasha

Mai magana da yawun ya tabbatar da cewa Shugaban Iran, Masoud Pezeshkian, zai tashi zuwa Rasha a daren Litinin domin halartar taron ƙasashen da ke fitar da iskar gas.

Ya ce ziyarar za ta samar da damar ƙarfafa haɗin gwiwar makamashi tsakanin Tehran da Moscow, da kuma tattaunawa da sauran manyan ƙasashen da ke samar da makamashi.

Baqaei ya kuma yi magana kan matsalolin da suka shafi iyakokin Iran da Pakistan da Iraki. Ya ce tattaunawar da Islamabad na tafiya yadda ya kamata.

Ya ce Pakistan ta bayyana batun a matsayin na fasaha, yayin da ta kuma nuna damuwa kan tsaro, ciki har da rahotannin shirin kai hare-hare.

Game da Iraki kuwa, ya ce ofisoshin diflomasiyyar Iran na bin lamarin, yana mai gargaɗin cewa matsin lambar Amurka kan Bagadaza na iya cutar da al'ummar Iraki da kuma dangantakar ƙasashen biyu.

Baqaei ya ce Iran ta kira jakadan Italiya a ranar Lahadi domin bayyana damuwarta kan yadda hukumomi ke tunkarar zanga-zangar da ake gudanarwa a ƙasashen Turai.

Ya zargi Faransa, Belgium da Italiya da yin amfani da ƙarfin da ya wuce kima da kuma tauye ’yancin yin zanga-zanga. Ya ce irin waɗannan matakai sun saɓa wa wajibcin ƙasashen na kare haƙƙin ɗan Adam.

Ya ƙara da cewa an taɓa kiran jakadan Faransa a baya kan batun.

Saudiyya da Yemen

Dangane da rikicin da ya shafi Saudiyya da Yemen, Baqaei ya ce tsaron ƙasashen yankin yana da alaƙa da juna, kuma rashin kwanciyar hankali a ƙasa guda na iya shafar sauran ƙasashe.

Ya jaddada cewa ya kamata a warware rikicin tsakanin Saudiyya da Yemen, yana mai maimaita cewa Tehran a shirye take ta taimaka wajen samar da mafita.

“Matakan soji suna ƙara rikita matsaloli tare da haifar da babbar illa,” in ji shi, yana mai bayyana fatan cewa Saudiyya za ta bi hanyar tattaunawa domin warware rikicin.

Rashin jituwa tsakanin Washington da Tehran ya ci gaba tun bayan da Amurka da Isra’ila suka ƙaddamar da hare-haren soji kan Iran a ranar 28 ga Fabrairu, lamarin da ya haddasa rikici a yankin tare da kawo cikas ga jigilar kayayyaki ta Mashigar Hormuz.

A ranar 18 ga Yuni, Trump da Pezeshkian sun sanya hannu kan yarjejeniyar fahimtar juna da Pakistan ta shiga tsakani wajen samarwa. Yarjejeniyar na da nufin kawo ƙarshen faɗace-faɗacen, sake buɗe muhimmiyar mashigar ruwa da kuma share fagen cimma wata yarjejeniya mafi faɗi.

Sai dai rashin jituwa kan yadda za a aiwatar da yarjejeniyar, ciki har da killace mashigar ruwa ta sojin ruwan Amurka, takunkumai da zirga-zirgar jiragen ruwa ta mashigar, na ci gaba da kawo cikas ga ƙoƙarin diflomasiyya.

A farkon wannan wata, Iran ta ce maido da tsaro a Mashigar Hormuz na daga cikin muhimman batutuwan tattaunawarta da Washington. Ta kuma nace cewa dole ne Amurka ta ɗauki takamaiman matakai domin warware takaddamar.